Đi khám bệnh giờ đây không nhất thiết phải xách theo một "túi nilon" đựng đầy sổ khám, phim X-quang hay phiếu xét nghiệm cũ. Tại tọa đàm "Xây dựng hệ sinh thái y tế thông minh Thủ đô" trên VOV1 ngày 18/04 vừa qua, những chia sẻ từ Sở Y tế Hà Nội, Bệnh viện đa khoa Đức Giang và Trạm Y tế Cầu Giấy đã cho thấy một lộ trình khá rõ: chuyển đổi số đang bắt đầu đi vào những việc cụ thể, giải quyết những khâu tắc nghẽn của Hệ thống.
Mục tiêu "sạch" 10 triệu hồ sơ sức khỏe
Theo chia sẻ từ TS.BS Nguyễn Trọng Diện – Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, mục tiêu lớn nhất của Hà Nội là việc xây dựng, hoàn thiện và đi vào vận hành Trung tâm điều hành Y tế thông minh vào năm 2030. Đây sẽ là nơi tập trung dữ liệu từ khám bệnh, chữa bệnh; phòng, chống dịch đến an toàn thực phẩm và bảo trợ xã hội.
Ngay trong năm 2026, Ngành y tế Thủ đô đặt mục tiêu làm sạch gần 10 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử và kết nối với nền tảng VNeID. Điều này có nghĩa là toàn bộ lịch sử y tế của người dân sẽ được lưu trữ đồng bộ trên một ứng dụng. Cùng với đó, hệ thống liên thông dữ liệu cho 42 bệnh viện trực thuộc sẽ giúp các bệnh viện giảm thiểu thủ tục giấy tờ, tiến tới loại bỏ hoàn toàn bệnh án giấy.
Việc ứng dụng AI để phân tích dữ liệu, cảnh báo dịch bệnh cũng cho thấy hướng đi mới: chuyển từ việc tập trung "chữa bệnh" sang chủ động "phòng bệnh".
Tuyến bệnh viện: Ứng dụng thực tế để cứu người
Ở tuyến bệnh viện, công nghệ đang giải quyết những bài toán rất thực tế.
Nổi bật là việc dùng thiết bị bay không người lái (UAV) tại Bệnh viện đa khoa Đức Giang để vận chuyển mẫu bệnh phẩm, vật tư y tế hay máu và chế phẩm. Giao thông Hà Nội vẫn thường xuyên ùn tắc vào những giờ cao điểm, việc dùng UAV giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ hàng giờ xuống chỉ còn vài phút. Bệnh viện cũng đang nghiên cứu dùng UAV chở máy sốc tim (AED) đến thẳng hiện trường cấp cứu. Trong những ca cấp cứu, vài phút nhanh hơn có thể cứu sống một mạng người.
Ngoài ra, việc số hóa trong phòng mổ hay đơn vị hồi sức tích cực (ICU) cũng được triển khai. Dữ liệu bệnh nhân được theo dõi tự động qua hệ thống mạng (IoT), và hệ thống Telehealth giúp các bác sĩ hội chẩn trực tuyến với chuyên gia trong nước cũng như nước ngoài trong các ca phẫu thuật khó.
Y tế cơ sở: Công nghệ mới và những khó khăn cũ
Công nghệ cũng đang được đưa về tuyến y tế cơ sở. Tại Trạm Y tế phường Cầu Giấy, phần mềm quản lý tích hợp trí tuệ nhân tạo AI (Make in Vietnam) đã được dùng để hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán hình ảnh, đọc các chỉ số xét nghiệm và theo dõi bệnh nhân.
Theo ước tính, tại địa bàn Phường Cầu Giấy hiện nay có khoảng 11.000 người cao tuổi, BS Nguyễn Quốc Tuấn – GĐ Trạm y tế phường Cầu Giấy cho biết hiện nay Trạm Y tế phường đang hợp tác cùng các đối tác công nghệ trong nước chuẩn bị thí điểm dùng vòng tay thông minh để theo dõi sức khỏe người cao tuổi tại nhà. Khi có chỉ số bất thường, thiết bị sẽ báo về Trạm để có hướng, như sử dụng các phần mềm mô phỏng có ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích và đưa ra các cảnh báo phù hợp. Đây sẽ là một bước ứng dụng thực tiễn đột phá trong việc chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng gắn liền với tích hợp công nghệ số.
Dù công nghệ đã, đang được áp dụng, nhưng thực tế ở tuyến phường/xã vẫn còn rất nhiều trở ngại. Thói quen dùng sổ sách giấy tờ đã tồn tại lâu năm; thiết bị y tế, máy tính ở nhiều nơi còn cũ kỹ, khó đáp ứng yêu cầu.
Bên cạnh đó, cả nhân viên y tế và bệnh nhân lớn tuổi còn tỏ ra e ngại, chưa quen ngay với việc thao tác trên phần mềm hay thiết bị thông minh.
Như vậy, đằng sau các phần mềm vẫn là con người. Để nhân viên y tế cơ sở yên tâm làm việc và thích ứng với chuyển đổi số, chế độ đãi ngộ và phụ cấp nghề cần được quan tâm đúng mức. Khó có thể yêu cầu họ toàn tâm toàn ý cho công nghệ khi cuộc sống đời thường vẫn còn nhiều chật vật.
Do đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện thể chế, rà soát hệ thống chính sách, pháp luật có liên quan để sửa đổi, bổ sung kịp thời. Cùng với đó, cần tập trung vào nguồn lực và cơ chế chính sách, đặc biệt lưu ý chế độ đãi ngộ đối với nhân viên y tế, nhất là đội ngũ tuyến cở sở.
Ba trụ cột để thay đổi thực chất
Lộ trình chuyển đổi số của Y tế Hà Nội được xác định dựa trên ba yếu tố cốt lõi: (1). Sự quyết tâm của lãnh đạo trong điều hành; (2). Đầu tư đồng bộ về hạ tầng công nghệ và thiết bị y tế; (3). Sự đồng thuận, tham gia tích cực của người dân cũng như nhân viên y tế.
Chuyển đổi số không chỉ đơn giản là mua máy tính hay cài phần mềm mới. Nó là quá trình thay đổi cách làm việc để phục vụ người bệnh, người dân tốt hơn. Hà Nội đã có lộ trình, nhưng để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả tại các bệnh viện đến từng trạm y tế phường, vẫn cần sự đầu tư thiết thực và giải quyết tận gốc những khó khăn về nhân lực, đãi ngộ ở tuyến cơ sở.
ThS.Bs Nguyễn Quốc Tuấn - Giám đốc Trạm Y tế Cầu Giấy